این مطلب را از تکلیف دانش آموزان سال سوم ریاضی گرفته ام تا از آ استفاده کنید البته نمی دانم چرا در قسمت پایا نی آن چنین چیزی نوشته شده :

با تشکر از م-ابراهيمي

سید محسن حسینی

و سایت جام دانش

 در ابتدای بوجود آمدن زبان بشر به دلیل کمبود توانایی در استفاده از این ابزار سخن مجبور بود منظور خود را در غالب چندین جمله بیان کند، با پیشرفت زمان و تحول هایی که بر دنیا حاکم شد، تغییرهایی نیز در استفاده از زبان بوجود آمد که یکی از آن ها استفاده از جمله های کوتاه تر برای بیان آنچه قرار است گفته شود است.

اکنون با ادات ایجاز در زبان عربی آشنا می شویم.

به مثال زیر توجه کنید:

لا یَفوزُ الناسُ الا المجدّین منهم.  مردم رستگار نمی شوند، مگر تلاشگران آن ها

به حرف «الا»، «ادات استثنا»، به کلمه ی استثنا شده یعنی «المجدّین»، «مستثنی» و به کلمه ای که از آن استثنا کردیم یعنی «الناس»، «مثتثنی منه» می گویند.

مستثنی و مستثنی منه اسم هستند.

استثنا مصدر باب «استفعال»، مستثنی اسم مفعول به معنای «جداشده» و مستثنی منه به معنای «جدا شده از آن» است.

 اعراب مستثنی منصوب است.

توجه: مستثنی منه باید به گونه ای باشد که بتوان مستثنی را از آن جدا کرد. (بیشتر از یک عدد) مستثنی منه باید موردی عام باشد که بتوان از آن مستثنی جدا کرد.

نکته: گاهی ممکن است در جمله های منفی و استفهامی، مستثنی منه حذف شود:

مثال: ما قراتُ (دروسی) الا درسَ اللغه العربیّهِ. درسی به غیر از عربی نخواندم.

این استثنا مفرّغ می گوییم که  معنای اختصاص بوجود می آورد. (فقط درس عربی را خواندم.)

در این صورت اعراب مستثنی مطابق با نقشی است که در جمله خواهد داشت.(اگر الا در جمله موجود نباشد.)

مثال: لاتقل الّا الحقّ. (بدون الا، مفعول به برای تَقُل)  به جز حق چیزی بر زبان نیاور.

برای اینکه بفهمیم مستثنی منه از جمله حذف شده است کافیست توجه کنیم که آیا در عبارت قبل از الّا ذکر نشود(مثلا فاعل، نایب فاعل، مفعول به و خبر) اگر اینطور بود می فهمیم که مستثنی منه حذف شده است. (جمله های استفهامی یا منفی هستند که غالبا به این صورت هستند.